سینوزیت و جراحی سینوس ها + فیلم

نویسنده: فرحناز محمدی
اگر انسدادی در مسیر تخلیه ترشحات سینوس ایجاد شود و این انسداد باعث تغییرات مزمن مخاط مفروش کننده جدار سینوس ها شود، اصطلاحاً سینوزیت مزمن نامیده می شود...

سینوس ها حفراتی هستند كه درون استخوانهای صورت جای گرفته اند و هر یك از آنها توسط مجرایی به بینی راه پیدا می كند . سطح پوشاننده این حفرات به طور طبیعی در شبانه روز حدود یک لیتر ترشحات شفافی را تراوش میکند. این ترشحات وارد از طریق مجرای سینوس ها وارد بینی می شود. سپس ترشحات توسط مژكهایی كه جهت نوسان آنها به طرف حلق است به عقب رانده می شوند. هرفرد طبیعی با هر بار بلع مقداری از بزاق خود و مقداری از این ترشحات بینی و سینوس ها را بلع می كند. 

ترشحات نرمال بینی و سینوسها در لطیف نگهداشتن مخاط پوشاننده سینوس ها و بینی موثر است و در تمیز كردن هوایی كه از بینی به ریه می رسد نیز نقش اساسی دارد . سه گروه ممكن است از این ترشحات و ورود آنها به حلق شكایت نمایند:

  1. وقتی كه میزان ترشحات بیشتر از حد نرمال شود مثل حالتی كه در افراد مبتلا به حساسیت بینی مشاهده می كنیم.
  2. وقتی كه قوام ، رنگ و یا بوی این ترشحات عوض شود. مثل حالتی كه درمبتلایان به سینوزیت می بینیم.
  3. در بعضی افراد هم میزان این ترشحات و هم قوام ، رنگ و بوی آن طبیعی است ولی باز هم بیمار از ترشحات پشت حلق خود شكایت دارد . این دسته افرادی هستند كه خیلی حساس هستند و ترشحات طبیعی بینی را ترشحات چركی می انگارند و از بلعیدن آن اكراه دارند

سینوس ها علاوه برترشحات فوق الذكر مزایای دیگری هم دارند كه عبارتند از:

  1. وجود این حفرات توخالی در درون استخوانهای صورت باعث كاستن از وزن سر می شود.
  2. این حفرات در دلنشین بودن صدای فرد موثر هستند. چنانچه این حفرات و یا بینی پر شوند صدای فرد تودماغی می شود.
  3. این حفرات بصورت ضربه گیر جمجمه و مغز عمل می كنند . بدین معنی كه اگر ضربه شدیدی به صورت وارد شود بواسطه وجود سینوس ها ، استخوانهای صورت می شكند ولذا ضربه مستهلك شده و به جمجمه و در نتیجه به مغز وارد نمی شود.

سینوزیت به معنی التهاب و تورم مخاط سینوس هاست كه ممكن است منشاء عفونی یا آلرژیك داشته باشد. سینوزیت به دو دستۀ کلی حاد و مزمن تقسیم می شود.

سینوزیت حاد:

در مبتلایان به آلرژی ، مخاط بینی و سینوس ها متورم  میگردد. این تورم باعث انسداد مجاری مرتبط كننده سینوسها به بینی میشود . از طرف دیگر آلرژی باعث افزایش میزان ترشحات بینی و سینوس ها نیز می شود. به دلیل دو عامل فوق، آلرژی میتواند باعث سینوزیت شود که به آن سینوزیت آلرژیک گفته میشود. در زمینه سینوزیت عفونی قضیه از این هم ساده تر است . یعنی همانطور كه حلق بدلیل عفونت دچار تورم و ترشح میشود، میكروب میتواند مخاط بینی و سینوس ها را نیز متورم نماید . درمان سینوزیت حاد ،درمانی دارویی متشكل از آنتی بیوتیك و دكونژستانهای موضعی مثل قطرهَ فنیل افرین و ضد التهاب ها است.

سینوزیت مزمن:

اما چه سینوزیتی مزمن تلقی میشود و باید به طریقه جراحی مداوا شود ؟ اگر انسدادی در مسیر تخلیه ترشحات سینوس ایجاد شود و این انسداد باعث تغییرات مزمن مخاط مفروش كنندهَ جدار سینوس ها شود، اصطلاحاً سینوزیت مزمن نامیده میشود. علامت اصلی سینوزیت مزمن ترشحات عفونی مداوم پشت حلق است . سینوزیت مزمن به درمان دارویی جواب نمیدهد و درمان آن "جراحی"است . جراحی سینوس به دو روش معمولی و روش آندوسكوپیك انجام میشود . در روش معمولی محتویات درون سینوس ها تخلیه میشود  و در روش آندوسكوپیك مجاری سینوس به بینی را باز می كنیم.

تا قبل از دههَ ششم قرن بیستم برای جراحی سینوس جراح از طریق یك برش خاص  به هر یك از سینوس های پیشانی ، فكی ،یا دور چشم دسترسی پیدا میكرد و سپس با تخلیه محتویات سینوس ها انتظار بهبودی سینوزیت و درمان آن می رفت اما ا ز دهه شصت ( سالهای 1960) بود كه روش آندوسكوپی سینوس ابداع شد كه در ابتدا چندان مورد استقبال قرار نگرفت اما از سالهای 1980 به بعد این روش در بین جراحان بینی و سینوس طرفداران زیادی پیدا كرد و روز به روز بر دامنهَ كاری آن افزوده شد به نحوی كه نه تنها امروزه جایگزین جراحی متداول سینوس گشته است بلكه برای برداشتن بعضی از تومورهای بینی ، تومورهای هیپوفیز ، پولیپ بینی ،  اصلاح انحراف تیغه بینی ، كاستن از فشار كاسهَ چشم و اصلاح بیرون زدگی چشم در مبتلایان به بیماری گریوز ، باز كردن انسداد مجرای اشكی و موارد متعدد دیگری نیز كاربردی اساسی دارد.

Endoscopic

آندوسكوپ وسیله ای است به قطر حدود 4 میلیمترو طول 20 سانتیمتر كه سر آن حاوی لنزی است كه ناحیه مورد بررسی را به وضوح روی مانیتور تلویزیون نشان می دهد. لنزهایی با زاویه های  0 ، 30 ، 70 ، 90  ، 120 درجه وجود دارد. علاوه بر لنزها ابزارهای مناسبی نیز برای كار كردن داخل بینی طراحی و تولید شده است.

در جراحی آندوسكوپیك، به جای اینكه روی پوست برشی بدهیم تا به سینوس دسترسی پیدا كنیم،  از طریق وارد كردن آندوسكوپ به درون بینی ما قادر خواهیم بود به تمام سینوس های فرونتال (پیشانی)، اتموئید (دور چشم)، اسفنوئید (زیر قاعدهَ جمجمه)، و ماگزیلاری (فكی) دسترسی داشته باشیم. بسته به محل بیماری و نوع آن جراح از لنز مناسب و وسایل مخصوص استفاده میكند و به تمام  سینوس ها و مجاری آنها  دسترسی پیدا می کند. جراح  پس از وارد شدن از طریق بینی و رسیدن به سینوس مورد نظر ،مجرای بسته شدهَ سینوس را باز كرده  و ارتباط آن به بینی را مجدداً برقرار می نماید و در صورت لزوم محتویات داخل سینوس را نیز از همان طریق تخلیه میكند.

تفاوت روش قدیمی جراحی سینوس و روش آندوسكوپیک 

در روش آندوسکوپیک نیازی به برش و رسیدن به سینوس مربوطه نیست. در روش آندوسکوپیک،  هدف باز كردن مجرای اصلی سینوس است، حال آنكه در روش قدیمی مبنا تخلیهَ محتویات داخل سینوس است. به دلیل اینكه در روش آندوسکوپیک نسج كمتر آسیب میبیند لذا درد و تورم آن كمتر از روش متداول قبلی است .به دلیل اینكه مبنای عمل آندوسکوپیک، حفظ عملكرد سینوس است لذا نتیجه عمل موفقیت آمیز تر و احتمال عود سینوزیت كمتر است.

نقش سی تی اسكن در آندوسكوپی سینوس به طور معمول در معاینه بالینی امكان اینكه ما بتوانیم مجاری سینوس ها را ببینیم وجود  ندارد. لذا قبل از عمل،  سی تی اسكن سینوس ها در نماهای مختلف تهیه می شود كه ارزش تشخیصی بسیار زیادی دارد یعنی اصولاً با مشاهده سی تی اسكن است كه ما میتوانیم دریابیم كه آیا بیمار مبتلا به سینوزیت مزمن و انسداد مجاری سنیوس ها هست و یا خیر و اینكه مسیر جراحی ما و موانع احتمالی در مسیر جراحی كدامند . به عبارت ساده تر  سی تی اسكن سینوسها قبل از عمل جراحی مثل چراغی است كه در شب هنگام طی مسیر جاده را برای ما روشن می كند. 

مراحل اقدام عملی پس از بررسی های كامل بالینی و رادیوگرافی و مسجل شدن ضرورت جراحی آندوسكوپی سینوس ،  به سئوالات مختلف بیمار در مورد ضرورت این جراحی و اهداف آن ، عوارض احتمالی ، هزینه جراحی ، محل جراحی و ... پاسخ داده خواهد شد . روز عمل ،حدود یك ساعت قبل از عمل  بیمار در حالت ناشتا بستری خواهد شد . این عمل با نیمه بی هوشی و همینطور با بیهوشی عمومی نیز قابل انجام است . عمل حدود 2 ساعت طول میكشد و حدوداً چند ساعت بعد از عمل كه كاملاً اثر داروهای بیهوشی بر طرف شده باشد، بیمار بدون درد و كبودی و تورم  از مركز جراحی مرخص میگردد . گاهی برای بیمار تامپون گذاشته میشود كه در این صورت 2 روز بعد تامپون را  از بینی وی خارج خواهیم كرد. بعد از عمل ،  لخته های خون خشك شده  ، داخل بینی را مسدود می کند  لذا توصیه میكنیم بیمار به مدت ده روز از اسپری كلرور سدیم جهت مرطوب كردن داخل بینی استفاده كند. حدود یكی دو ماه طول میكشد تا وضعیت تنفسی كاملا به حالت نرمال برگردد. بهتر است بیمار به مدت یك هفته فین نكند و حتی الامكان تا یك هفته بعد از عمل به هنگام خواب بالشت زیر سرش بلندتر از حد معمول باشد . بیمار سه هفته بعد از عمل جهت بررسی آندوسكوپیك  داخل بینی و تخلیه لخته های خشك شدهَ احتمالی كه در بینی مانده باشد  باید به مطب مراجعه كند. 

آندوسكوپی سینوس در بچه ها بدلیل اینكه اكثر سینوس ها در هنگام تولد تشكیل نشده اند و بعد از آن به تدریج تشكیل شده و بزرگ میشوند و این افزایش حجم سینوس ها تا سن بلوغ  نیز ادامه می یابد  ، بهتر است كه حتی الامكان تا بعد از بلوغ  ، عمل جراحی سینوس اعم از روش متداول قبلی و یا آندوسكوپیك را به تاخیر انداخت . 

عوارض عمل جراحی آندوسكوپی سینوس مثل هر عمل جراحی دیگری ممكن است با عوارضی همراه باشد كه به طور مثال میتوان از خونریزی ، عفونت ، عود سینوزیت، و عوارض چشمی نام برد.

فیلم جراحی سینوزیت در اینجا قرار دارد که می توانید آن را مشاهده فرمایید.

در همین زمینه بخوانید

نظرات شما

اگر قبلاً در آموزچه ثبت نام کرده اید با استفاده از این لینک وارد سایت شوید؛ در غیر این صورت با تکمیل فرم زیر و ثبت نظر از این پس با آدرس ایمیل و کلمه عبور انتخابی می توانید در سایت نظر دهید.

نظر خود را وارد کنید.

نظر خود را وارد کنید.

استفاده از خدمات سایت منوط به رعایت قوانین سایت است.